U okviru projekta "Implementacija preporuka Savjeta Evrope u vezi sa LGBT pravima", a u skladu sa do sada postignutim značajnim rezultatima u oblasti zastupanja ljudskih prava LGBT osoba, te Izvještajem o radu Stručne radne grupe za pripremu Analize pravnih propisa sa aspekta LGBT prava, sa usvojenim zaključcima, prepoznata je potreba da se pravno reguliše prilagođavanje pola transrodnih osoba. Juventas, uz partnersku pomoć Akcije za ljudska prava priprema preporuke Vladi o postupcima promjene oznake pola i imena u ličnim dokumentima transrodnih osoba uz eventualne potrebne izmjene zakonskih regulativa.

Dok Ministarstvo zdravlja ima zakonski rok da do 15. marta pripremi protokol kojim se definiše procedura za sve one koji žele da se podvrgnu operativnom zahvatu prilagođavanja pola, pred Vladom Crne Gore, takođe, stoji zadatak da definiše i procedure za zakonsku promjenu pola i imena osobe. U isto vrijeme, potrebno je obezbijediti da te procedure budu brze, transparentne i pristupačne, kao i da poštuju fizički integritet osobe i njen privatni život.

Upravo, u skladu sa Preporukom Savjeta Evrope, ali i preporukama domaćih pravnih eksperata Juventas i Akcija za ljudska prava rade na inicijativi koja podrazumijeva propisivanje uslova i postupaka za promjenu oznake pola u matičnim knjigama i ličnim dokumentima, tako što će se dopuniti Zakon o matičnim registrima (Sl. list CG 47/08) i Zakon o centralnom registru stanovništva (Sl. list CG 49/07) i po potrebi usvojiti i odgovarajući podzakonski akt.

U toku je sprovođenje relevantnih istraživanja, ali i analize prikupljenih podataka, dok će Juventas i Akcija za ljudska prava sa konkretnim prijedlozima i adekvatnim obrazloženjima, usklađenim sa našim zakonodavnim okvirom, ubrzo upoznati javnost.

Juventas i Akcija za ljudska prava će redovno obavještavati građane Crne Gore u vezi sa postignućima na ovom važnom polju za transrodne osobe u našoj zemlji.

Ovo obavještenje za medije na engleskom jeziku možete preuzeti ovdje.

Juventas je danas poslao Ministarstvu za ljudska i manjinska prava 80 strana komentara i prijedloga izmjena i dopuna dokumenta pod nazivom “Finalni nacrt teksta, radna verzija, Strategija unapređenja kvaliteta života LGBT osoba”.

Po vršenju detaljne analize ponuđenog teksta i konsultacija sa LGBT osobama koje su od 2010. godine bile uključene u izradu Akcionog plana za borbu protiv homofobije, Juventasov tim koji vodi program promocije i zaštite ljudskih prava kreirao je detaljne komentare i dao precizne prijedloge za izmjenu ovog Vladinog dokumenta.

U dokumentu, zbog kratkog roka, ali i lakše čitljivosti, nijesu unijeti svi predlozi za unapređenje Strategije. Juventas se stavlja na raspolaganje da pomogne Radnom timu da unaprijedi tekst Strategije, a naglašava potrebu da se nakon izjašnjavanja Radnog tima o komentarima i preporukama, tekst Strategije još jednom da zainteresovanim stranama na komentarisanje, a nakon toga organizuje nova javna rasprava o dokumentu.

Juventas će dokument dostaviti i drugim zaintersovanim stranama u cilju povećanja transparentnosti procesa izrade dokumenta.

Još jednom napominjemo da prvobitno predloženi dokument pod nazivom “Finalni nacrt teksta, radna verzija, Strategija unapređenja kvaliteta života LGBT osoba” nije saržavao osnovne elemente strategije:

a) opis procesa koji je doveo do pisanja strategije;

b) pregled trenutnog stanja na osnovu dostupnih rezultata istraživanja sa konkretnim podacima;

c) jasno definisane strateške cijeljve,

d) podcijljeve, odnosno operativne ciljeve;

e) ključne aktivnosti koje podrazumijevaju definisanje podjele odgovornsti među duštvenim akterima, sa postavljenim vremenskim okvirima, definisanim potrebnim resursima;

f) način evaluacije, sa definisanim načinima ocjenjivanja, odgovornim organizacijama koje vrše praćenje, definisanim načinom prikupljanja informacija; kao i

g) definisan način obezbjeđivanja sredstava za sprovođenje strategije. 

 

Juventas je, danas proslijeđenim komentarima ukazao i na potrebu za brojnim intervencijama unutar samog sadržaja ponuđenog teksta. 

Dokument sa nazivom “Komentari na tekst i sugestije za izmjenu dokumenta “Strategija unapređenja kvaliteta života LGBT osoba” je izradio Juventas, nakon Javne rasprave o Strategiji unapređenja kvaliteta života LGBT osoba koja je održana 26.02.2013. Juventasu nije data prilika da tokom rasprave izloži sve komentare na Strategiju.

Takođe, ponuđeni tekst je u postojećoj verziji neprimjenjiv u praksi, jer nije definisano ko će, kada i šta uraditi kako bi se smanjio stepen homofobije i transfobije u Crnoj Gori, odnosno ne definiše na jasan način obaveze Vlade i njenih partnera.

Komentare na tekst i sugestije za izmjenu dokumenta strategije za unapređenje kvaliteta života LGBT osoba možete preuzeti ovdje.

 

NVO "Juventas" Vas poziva na konferenciju za medije koja će se održati u petak 15. februara sa početkom u 11:00časova, u maloj sali PR Centra Podgorica (Bulevar Josipa Broza 23/A).

Povod za organizovanje pres konferencije je prezentacija projekata namijenjenim korisnicima droga u aktivnoj fazi drogiranja. Tokom 2012 godine Juventas je pružio usluge za 614 korisnika droga, a distribuirano je 11.718 sterilnih igala. U kontaktu sa korisnicima pružene su brojne profesionalne usluge socijalih radnika, psihologa, ljekara i terenskih radnika. Oformljena je grupa za samopomoć osobama koje imaju Hepatitis C i kreiran je vodič za osobe koje imaju Hepatitis C.

O uslugama koje Juventas nudi korisnicima droga i dosadašnjim rezultatima govoriće:

  • Ivana Vujović, predsjednica UO Juventasa;
  • Tijana Žegura, direktorica programa smanjenja štete, NVO Juventas;

Na pres konferenciji će biti predstavljani rezultati projekta "Korak naprijed"- podržanog kroz Komsiju za raspodijelu dijela prihoda od igara za sreću, te "Otvorena vrata" podržanog od strane Globalnog fonda za AIDS malariju i tuberkolozu podsredstvom Kancelarije fonda ujedinjenih nacija za razvoj - UNDP. Pomenuti projekti predstavljaju direktnu implementaciju dijela Nacionalnog strateškog odgovora na HIV/AIDS u Crnoj Gori 2010-2014.

Smanjenje štete (harm reduction) se odnosi na mjere kojima je cilj smanjivanje štete od korišenja droga, a koje ne zahtijevaju nužno smanjenje konzumacije. Pristup smanjenja štete zalaže se za realnu procjenu štete koja može nastati za pojedinca i društvo, s obzirom na sve aspekte upotrebe droge, te preuzimanje aktivnosti kojima se ta šteta može minimalizovati. 

Ministarstvo za ljudska i manjinska prava danas je uputilo pismo podrske organizacijama koje se bave ljudskim pravima LGBT osoba u Crnoj Gori LGBT Forumu Progres i Juventasu.

U pismu koje potpisuje Ministar dr Suad Numanović se kaže:

"Ministarstvo za ljudska i manjinska prava osuđuje svaki govor mržnje u odnosu na LGBT populaciju i druge ranjive društvene grupe, a naročito njegovo širenje putem medija, objavljivanjem tekstova u kojima su prisutni elementi netrpeljivosti, mržnje i netolerancije. Takođe, osuđujemo i sve pokušaje da se, prilikom javnih nastupa i drugih javnih događaja, koji okupljaju veliki broj građana, a kojima se, na autoritativan način, plasiraju stavovi koji podstiču netrpeljivost i mržnju prema drugima zbog  njihove različitosti.

Ministarstvo će, planiranim aktivnostima za narednu godinu, usmjeriti svoj dalji rad na unapređenje pravnog okvira kojim se štite sva ljuska prava, bez diskriminacije.  Prije svega, usvajanjem Strategije za borbu protiv homofobije i transfobije i implementacijom Akcionog plana koji je ovom Strategijom predviđen, a koji možemo realizovati jedino u otvorenoj, partnerskoj saradnju upravo sa Vašim organizacijama, kao i poboljšanjem antidiskriminacionog zakonodavstva, odnosno, njegovim punim usaglašavanjem sa standardima EU.  Takođe, i u ovoj oblasti izmjena i dopuna zakonske regulative, planiramo obavezno učešće nevladinih organizacija čije je područje djelovanja zaštita od svih oblika diskriminacije.“

Koristimo ovu priliku da pozdravimo reagovanje Ministarstva u cilju podrške naporima da Crna Gora postane primjer poštovanja ljudskih prava svih građana bez obzira na njihove lične karakteristike. Otuda, napominjemo da je od izuzetne važnosti da konkretna kršenja ljudskih prava LGBT osoba ne ostanu kao do sada neprimijećena i ignorisana, odnosno da sve relevantne državne institucije preuzmu svoje uloge u prepoznavanju, preveniranju, i saniranju posljedica istih.

Juventas, potrešen smrću osuđenog lica u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija, koji je u medijima nezvanično okarakterisan kao posljedica predoziranja psihoaktivnim supstancama javno upućuje apel nadležnim organima da osiguraju adekvatan tretman korisnicima droga unutar i van zatvorenih institucija.

NVO Juventas se više puta obraćao nadležnim instituacijama po pitanju uspostavljanja ili unapređenja servisa tretmana korisnika psihoaktivnih suspstanci koji se nalaze u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija, Podgorica. Nažalost, ni poslije 7 godina, ova priča nije dobila svoj epilog.

Kao organizacija koja direktno radi sa zavisnicima od psihoaktivnih supstanci u aktivnoj fazi korišćenja, ali i sa osuđenim licima koja se nalaze u ZIKS-u, u svakodnevnom smo kontaktu sa ovim kategorijama stanovištva. Njihova zdravstvena i socijalna zaštita je na nezadovoljavajućem nivou i daleko od predviđenih međunardnih standarda.

Trenutno u ZIKS-u ne postoji standardizovan tretman osuđenih lica koja imaju bolest zavisnosti od psihoaktivnih supstanci, niti jasno propisana metodologija liječenja. Osuđenim licima je omogućeno psihijatrijsko liječenje, koje uključuje medikamente, a osobe koje su u zajednici otpočele metadonsko održavanje zavisnika, isti tretman mogu nastaviti u ZIKS-u. Međutim, metadonski tretman nije moguće započeti u ZIKS-u. Takođe, Juventas se svakodnevno susrijeće sa pritužbama osuđenika o diskriminaciji koju sprovode službenici ZIKS-a prema osobama kojima je propisana terapija medikamentima usljed bolesti zavisnosti, a prije par dana smo i zvanično obavijestili Zaštitnika ljudskih prava i sloboda o ovim pritužbama.

U ZIKS-u ne postoji odjeljenje za detoksifikaciju zavisnika po dolasku na izvršenje krivičnih sankcija, kao ni terapija koja bi bila jednaka onoj koja se pruža u lokalnim zajednicama. Podsjećamo da kvalitet zdravstvene zaštite osuđenih lica u zatvorenim institucijama ne smije zaostajati za kvalitetom zdravstvene zaštite ostalih građana. S druge strane, ne smije se ignorisati problem zavisnosti kod osuđenika kada se uzme u obzir veliki udio osoba sa istorijom bolesti zavisnosti u osuđenićkoj populaciji koji na odsluženje kazne dolaze u aktivnoj fazi bolesti zavisnosti i sa izraženom potrebom za daljim uzimanjem psihoaktivnih supstanci.

Pored brojnih problema iz oblasti tretmana bolesti zavisnosti i sa njima direktno povezanim zdravstvenim problemima, osuđena lica se suočavaju i sa nerazvijenim sistemom resocijalizacije, kako u ZIKS-u tako i u službama socijalne zaštite van ZIKS-a, te nedostatkom adekvatnih obrazovnih sadržaja unutar ZIKS-a. Osuđena lica su u velikom broju slučajeva spremna da vrijeme provedeno u Zavodu utroše na tretman eventualne zavisnosti, unapređenje zdravlja, lično usavršavanje, obrazovanje, na sticanje znanja i vještina koja će podržati proces njihove resocijalizacije i reintegracije po završetku izdržavanja kazne.

Nezaobilazno je istaći i nezadovoljavajuće smještajne uslove u kojima borave osuđena lica u pojedinim djelovima ZIKS-a, posebno u KPD Podgorica, a naročito u paviljonu A, u kom se mahom smještaju lica sa istorijom bolesti zavisnosti od psihoaktivnih supstanci.

Na kraju, nameće se pitanje prevencije predoziranja psihoaktivnim supstancama u insitucijama zatvorenog sistema. Potrebno je što hitnije obučiti što veći broj zatvorskih službenika, stražara ali i samih zatvorenika o predoziranju, mjerama prevencije i rekaciji na predoziranje kako bi se smanjila mogućnost da dođe do smrtnih ishoda. Takođe, potrebno je uvesti upotrebu medikamenta Naloxone, koje posjeduju službe Hitne pomoći u Podgorici, a koji se koristi u slučajevima predoziranja od psihoaktivnih supstanci.

I pored svih napora službi Uprave policije i Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija, te nekadašnjih tvrdnji da u ZIKS-u nema psihoaktivnih supstanci, naglasili bi da u zatvorima sa najvećim nivoom sigurnosti širom svijeta ipak ima zloupotrebe istih, i da je krajnje neozbiljno govoriti o ovom pitanju u bilo kom drugom kontekstu.

Postoji nebrojeno mnogo dokaza da se ne može smanjiti ponuda psihoaktivnih supstanci, dok se ne smanji potražnja istih, pa su sve civilizovane zemlje svoje napore uložile upravo u tretman zavisnika kako bi smanjili potražnju.

Nažalost, ugašen ljudski život ne mogu vratiti naknadne rekacije, te apelujemo na resorna ministarstava da u što skorijem roku pristupe izradi i implemenaciji sistema sveobuhvatne zdravstvene zaštite osuđenika koji se nalaze u ZIKS-u, s posebnim akcentom na zatvorenike koji boluju od zavisnosti od psihoaktivnih supstanci.

 
NVO Juventas oštro osuđuje brutalni homofobični napad na: Danila Marunovića, Todora Vujoševića i Mirka Boškovića  koji se dogodio rano jutros u Podgorici i ovom prilikom poziva nadležne državne organe da upotrijebe sve kapacitete kojima raspolažu u otkrivanju i kažnjavanju počinioca ovog krivičnog djela.
 
Jutrošnji napad još jedan je u nizu dokaza nedopustivo visokog nivoa homofobije i transfobije u našem društvu. Ovaj brutalni fizički napad na prijatelje LGBT osoba predstavlja pravi pokazatelj društvenog položaja LGBT osoba u Crnoj Gori i dokaz je da homofobija i transfobija ne ugrožavaju samo osobe LGBT osoba već i njihove prijatelje, članove porodice i sve građanke i građane Crne Gore uopšte.
 
Ovo je, nažalost, i još jedna opomena nadležnim organima da se nasilničko ponašanje mora oštro sankcionisati i da su upravo određeni članovi navijačkih podgrupa odavno identifikovani od strane aktivista za ljudska prava LGBT osoba kao oni koji su najveća prijetnja fizičkom integritetu i životima LGBT osoba.
 
Podsjećamo i da je Crna Gora kao potpisnica Preporuka Savjeta Evrope o mjerama borbe protiv diskriminacije zasnovane po osnovu seksualne orijentacije i rodnog identiteta koje u posebnom dijelu tretiraju borbu protiv homofobije i transfobije u sportu, odnosno kod sportskih i navijačkih grupa, dužna da se bori protiv ove društveno pogubne pojave i u sportu. Posebnu odgovornost za unapređenje postojećeg stanja, s toga, ima i Ministarstvo prosvjete i sporta.
 
Ovo je prilika i da napomenemo da je jutrošnji zločin, nedvosmisleno zločin učinjen iz mržnje, kao i da domaće zakonodavstvo, nažalost, ne poznaje taj pravni instrument kao otežavajuću okolnost prilikom određivanja presude počiniocima ovog krivičnog djela.
 
Nadamo se da će ovaj nemili događaj biti opomena koja će motivisati policiju, sudstvo i tužilaštvo da se na pravi način uhvate u koštac sa homofobijom i transfobijom u Crnoj Gori i da će počinioci biti sankcionisani u skladu sa zakonom i važećim propisima.

U najnovijem broju lista crnogorskih kulturnih, prosvjetnih i naučnih radnika ‚‚Prosvjetni rad“ objavljen je tekst „Jednakost svih građana – jedino ispravan put“ koji tretira problem homofobije u crnogorskom društvu. Tekst autorke Tamare Milić koji je nastao u saradnji Ministarstva prosvjete i  sporta i NVO Juventas.

Ovaj časopis u kojem je prvi put objavljen tekst o štetnim uticajima homofobije, distribuiran je svim školama. Tekst sadrži zvaničan stav o potrebi izgradnje društva bez homofobije, te važnosti aktivnog uključivanja sektora obrazovanja i vaspitanja u ovaj proces.

U zaključku teksta Tamara Milić, Savjetnica u Ministarstvu prosvjete i sporta daje punu podršku pravima LGBT osoba i potrebi za objektivnim učenjem o seksualnosti i seksualnoj orijentaciji, te navodi: "U skladu sa posvećenošću države Crne Gore za jednaka prava svih svojih građana, potrebno je stalno preispitivati dominantne društvene stavove i suočavati se sa stereotipima i predrasudama usmjerenim ka LGBT osobama. To je jedini ispravan put koji može osigurati poštovanje ljudskih prava, promovisati toleranciju u svim segmentima drustva, obezbijediti punu pravnu zaštitu i socijalnu inkluziju osobama drugačije seksualne orijentacije." ... "Politika jednakosti zasniva se na pružanju objektivnih informacija u vezi sa seksualnom orijentacijom i rodnim identitetom. Na taj način se omogućava obrazovanje u okruženju bez nasilja, maltretiranja, socijalne isključenosti ili drugih oblika diskriminatornog i ponižavajućeg postupanja koji se odnose na seksualnu orijentaciju ili rodni identitet."

Podsjećamo da je Juventas tokom novembra 2011. sproveo istraživanje među srednjoškolcima, te izmjerio visok nivo homofobije. Krajem 2010. godine disciplinski je kažnjena profesorica psihologije iz srednje škole u Podgorici koja je javno širila homofobne stavove. Podaci sa terena ukazuju na izostanak edukativnih sadržaja o seksualnoj orijentaciji i homofobiji u implementaciji školskih programa.

 S toga, aktivno uključivanje Ministarstva prosvjete i sporta u kampanju protiv homofobije predstavlja važan, ključni doprinos, koji Juventas ovom prilikom pozdravlja.

Proaktavni pristup Ministarstva prosvjete i sporta u Vladi Crne Gore u odnosu na ljudska prava LGBT osoba vodi ka većem osiguranju sigurnosti školskog okruženja, te smanjenja nasilja i diskriminacije kroz edukaciju u cilju stvaranja društva jednakih mogućnosti.

Tekst objavljen  u ‚‚Prosvjetnom radu“ možete preuzeti ovdje.

Krajem marta 2012. godine u Budvi Juventas je organizovao Nacionalnu konferenciju učenika srednjih škola o procesu evropskih integracija: „Evropske vrijednosti za mlade“, tokom koje su kreirane preporuke iz zaštite životne sredine i održivog razvoja.
 
U okviru četvorodnevne konferencije, učenici srednjih škola iz svih crnogorskih opština su se putem panel diskusija informisali o različitim aspektima Evropske unije i procesu evropskih integracija, gdje su imali priliku da diskutuju sa istaknutim članovi crnogorskog političkog života i javnog sektora i međunarodne zajednice. Učenici su, zajedno sa predavačima, kreirali preporuke iz različitih oblasti, u skladu sa evropskim standardima, čijom bi se primjenom poboljšalo stanje u Crnoj Gori iz tih oblasti.
Radnom grupom je koordinirala Biljana Gligorić, predstavnica NVO Expeditio, a preporuke su distribuirane svim relavantnim crnogorskim institucijama, koje se bave politikom zaštite životne sredine i održivog razvoja.
 
Navedene preporuke i Nacionalna konferencija predstavljaju dio projekta "Evropske vrijednosti za mlade“, finansiranog od strane Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori, a koji sprovode NVO Juventas, u partnerstvu sa Centrom za monitoring-Cemi i NVO Bonum.
 
Preporuke možete preuzeti ovdje.
 
Sedmog marta ove godine, izmjenama i dopunama Zakona o zdravstvenom osiguranju napravljen je veliki korak naprijed kada su ljudska prava transrodnih osoba u Crnoj Gori u pitanju, kada im je omogućeno pravo da država finansira 80% sredstava potrebnih za operaciju promjena pola iz medicinskih razloga.
 
Rok za donošenje protokola kojima će biti osigurana upotreba ovog prava u praksi je godina dana od usvajanja zakona. S obzirom na postojanje značanog interesovanja transrodnih osoba za korištenjem ovog prava, Juventas podsjeća na važnost što ranijeg donošenja ovih protokola.
 
NVO Juventas trenutno ima stalni kontakt sa četiri transrodne osobe (dva trans muškarca i dvije trans žene), od kojih troje želi da započne process tranzicije.
 
Protekle nedjelje je, uz pomoć Juventasovih terenskih radnika i tima za podršku, jedna od naših klijentkinja uspostavila prvi kontakt sa psihijatrom u Centru za mentalno zdravlje u Podgorici. Dalji proces će biti nastavljen uz Juventasovu podršku, pošto budu kreirane procedure i protokoli koji će omogućiti primjenu novih zakonskih mogućnosti u praksi.
 
Juventas će pružiti podršku tokom procesa kreiranja protokola i staviti na raspolaganje svoje kapacitete institucijama koje budu učestvovale u tom procesu, a sa ciljem što skorijeg kvalitetnog kreiranja ovih dokumenata. U vezi sa tim Juventas je već napravio početne dogovore sa nadležnim institucijama.
 
Osim izrade protokola za promjenu pola iz medicinskih razloga, potrebno je što prije definisati precizne procedure za izmjenu oznake pola i imena u ličnim dokumentima, kao i izmjenu jedinstvenog matičnog broja u slučaju promjene pola, kako bi sve zakonske procedure bile kompletirane, a samim transrodnim osobama omogućeno da sa što manje negativnih posljedica u svakodnevnom životu prođu cijeli proces.
 
Ovom prilikom podsjećamo i da su transrodne osobe izložene veoma visokom nivou stigmatizacije, diskriminacije i svakodnevnom verbalnom i fizičkom nasilju, te im je potrebna povećana podrška i zaštita od strane nadležnih institucija.
 
Potrebu konkretnih izmjena zdrastvenih propisa u vezi sa tretmanom transrodnih osoba još od 2008. godine zagovarao je mr Aleksandar Saša Zeković, istraživač kršenja ljudskih prava, koji je i autor prvih istraživanja i stručnih radova o ovoj temi u nasoj zemlji. Izmjena Zakona o zdravstvenom osiguranju uz ostala prateća unapređenja regulative i prakse bila je predviđena i lobirana kroz Akcioni plan za borbu protiv homofobije koji je, aprila 2011., izradila koalicija NVO “Zajedno za LGBT prava” pokrenuta od strane Juventasa. Same izmjene navedenog zakona usvojene su poslije višemjesečnog lobiranja kolega iz organizacije “LGBT Forum Progres”.
Istraživanje koje je za potrebe Juventasa sproveo Centar za monitoring u 32 srednje škole u Crnoj Gori , pokazalo je da:
 
•46% anketiranih smatra da je homoseksualnost bolest
•45.92% anketiranih uopšte nije saglasno sa tvrdnjom da homoseksualci imaju puno pravo na svoju seksualnu orijentaciju
•35.36% anketiranih smatra da država treba da radi na suzbijanju homoseksualnosti, 22.99% nije ni saglasno, ali nije ni protiv ove tvrdnje, dok je 25.25% anketiranih učenika/ca uopšte nije podržalo ovakav stav
 
Istraživanje je realizovano u novembru 2011. godine na reprezentativnom uzorku od 3593 učenika/ce prva tri razreda srednjih škola u Crnoj Gori. Anketirani su učenici/e gimnazija, srednjih stručnih i srednjih zanatskih škola.
 
Rezultati sprovedenog istraživanja ukazuju na potrebu za aktivnostima među srednjoškolcima/kama usmjerenih ka dizajniranju i uključivanju proširenog sadržaja o seksualnom identitetu, seksualnoj orijentaciji, rodnom identitetu u nastavnim planovima i programima na svim nivoima obrazovanja, kao i sprovođenje dodatnih istraživanja stavova djece i mladih u odnosu na seksualnost, seksualnu orijentaciju i rodni identitet, sprovođenje edukacije nastavnog osoblja, kreiranje i distribuciju edukativnog materijala namijenjenog kako učenicima/ama tako i nastavnom osoblju. Pomenute aktivnosti prepoznate su u nacrtu Strategije za borbu protiv homofobije.
 
Prethodno istraživanje koje je u julu 2010. godine za potrebe Juventasa sproveo Centar za monitoring ukazalo je da se većina ispitanika ne bi protivilo razgovoru o seksualnim i rodnim identitetima u školi.
 
Ovogodišnja JUVENTAS-ova kampanja za borbu protiv homofobije i transfobije “Živi svoj život” napominje da je svaki dan dan borbe protiv homofobije i transfobije.
Kampanja “Živi svoj život” je dio projekta “Zdravlje i prava” koji koji kroz kancelariju UNDP-a, podržava Globalni Fond za borbu protiv AIDS-a, tuberkoloze i malarije.

 

NVO Juventas poziva Ministarstvo zdravlja i Ministarstvo pravde i ljudskih prava u Vladi Crne Gore na rješavanje situacije povodom zdravstvenog tretmana lica koja se nalaze u Zavodu za izdržavanje krivičnih sankcija Crne Gore.

Juventas poziva nadležne institucije i ministarstva da iskoriste mehanizme koji im stoje na raspolaganju i u najkraćem mogućem roku dođu do sporazuma o snošenju troškova dijagnostike i liječenja osuđenih lica koja se nalaze u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija Crne Gore, a u skladu sa pravnim aktima Crne Gore i međunarodnim konvencijama.

Tokom ove sedmice Zavod za izvršenje krivičnih sankcija je, na prijedlog Juventasa inicirao sastanak sa predstavnicima Instituta za javno zdravlje Crne Gore, Ministarstvom zdravlja, Ministarstvom pravde i ljudskih prava, Fondom zdravstvenog osiguranja Crne Gore i NVO Juventas. I pored dugogodišnjeg problema sa korišćenjem prava na zdravstvenu zaštitu osuđenih lica u konkretnom segmentu dijagnostike i tretmana infekcije virusom hepatitisa C, predstavnici Ministarstva zdravlja niti Ministarstva pravde i ljudskih prava, krovnih i odgovornih institucija, nijesu prisustvovali sastanku. Ipak, nadamo se da će predstavnici relevantnih institucija u što kraćem roku, utvrditi i sprovesti postupke u cilju rješavanja ovog značajnog problema. 

Tokom marta 2012. godine Institut za javno zdravlje Crne Gore je, u partnerstvu sa Zavodom za izvršenje krivičnih sankcija i saradnji sa NVO Juventas, sproveo prvu bio-bihejvioralnu studiju sa licima koja su se u tom trenutku nalazila u Zavodu. Studija je rađena kao prikaz trenutnog stanja i sastojala se iz 2 segmenta: anketno ispitivanje ponašanja i uzorkovanje krvi učesnika studije, kako bi se utvrdila prevalenca HIV-a, te virus hepatitisa B i C. Studija je sprovedena u okviru nacionalnog projekta „Podrška sprovođenju nacionalne strategije za AIDS“, finansiranom od strane Globalnog fonda za tuberkulozu, AIDS i malariju preko kancelarije UNDP- ja u Crnoj Gori. Iako nije testirana cjelokupna zatvorska populacija, broj registrovanih slučajeva zahtijeva regrutovanje hitnih mjera liječenja pacijenata i suzbijanja daljeg širenja infekcije.

Već duži niz godina, evidentan je određeni broj osuđenih lica, nosioca virusa hepatitisa C, koji iskazuju želju i potrebu za dijagnostikom i liječenjem, a koju Zavod za izvršenje krivičnih sankcija Crne Gore nije u mogućnosti da sprovede usljed nepostojanja protokola o daljem postupanju. Pored prepreka pravno- administrativne prirode, postoje i brojne prepreke u izvršnom djelovanju, a usljed nepostojanja sporazuma među nadleđnim institucijama: Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija, Ministarstva zdravlja, Ministarstva pravde i ljudskih prava, prije svega po pitanju budžetskih linija iz kojih pomenute medicinske usluge treba platiti.

Pružanje medicinskih usluga zatvorenim licima na nacionalnom nivou uređeno Zakonom o zdravstvenoj zaštiti, Zakonom o zdravstvenom osiguranju i Zakonom o izvršenju krivičnih sankcija. Takođe, ostvarivanje medicinske zaštite i njege za zatvorena lica, utvrđeno je kao minimalni standard, dokumentom "Standardna minimalna pravila za postupanje sa zatvorenicima", koji je usvojen na kongresu Ujedinjenih nacija 1955. godine, kao i "Evropskim zatvorskim pravilima" iz 2006. godine donijetih u formi preporuka od strane Komiteta ministara Savjeta Evrope.

Ovim javnim obraćanjem želimo da ukažemo na neophodnost da se sistemski, na nacionalnom nivou i u što kraćem vremenskom roku dođe do sporazuma između Ministarstva zdravlja i Ministarstva pravde i ljudskih prava, te Fonda zdravstva Crne Gore o navedenom problemu, kako bi se ispoštovala klauzula o ostvarivanju zdravstvene zaštite unutar institucija zatvorenog tipa.

 

Zakonski okvir, standardi i preporuke

Zakonom o izvršenju krivičnih sankcija predviđeno je ostvarivanje prava osuđenih lica na zdravstvenu zaštitu (član 42). Zakon propisuje da se pri javljanju na izdržavanje kazne, utvrđuje zdravstveno stanje osuđenog lica (član 31). Usluge zdravstvene zaštite pružaju se osuđenim licima u prostorijama organizacije (ZIKS-a), u specijalizovanoj bolnici, ambulanti i drugim prostorijama koje ispunjavaju uslove u skladu sa propisima o zdravstvenoj zaštiti (član 43). Ukoliko ne postoje uslovi za tretiranje određenih bolesti u Zavodu, osuđeni se upućuju u ustanovu u kojoj postoje odgovarajući uslovi. Vrijeme koje je provedeno na liječenju u drugim ustanovama, uračunava se u izdržavanje kazne, kako i propisuje ovaj zakon.

Zakon o zdravstvenoj zaštiti propisuje da se sredstva za pokrivanje troškova iz oblasti zdravstvene zaštite obezbjeđuju iz budžeta licima koja su na izdržavanju kazne zatvora, kao i licima kojima je izrečena mjera obaveznog čuvanja i obaveznog liječenja alkoholičara i narkomana (član 13, stav 10). Zakon o zdravstvenom osiguranju propisuje pokrivanje troškova medicinske zaštite osiguranim licima, u koje podrazumijeva istu kategoriju lica kao i Zakon o zdravstvenoj zaštiti (licima koja su na izdržavanju kazne zatvora) (član 7, stav 25).

Trenutno stanje u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija predstavlja direktno kršenje zakonski propisanih standarda zdravstvene zaštite, budući da se stanje prevalence hepatitisa B i C nije adekvatno registrovalo, sprovođenjem medicinskih pregleda po prijemu zatvorenika, kao i da se nije sprovodila kontinuirana medicinska zaštita. Dodatni problem predstavlja činjenica da tako visok stepen prevalence hepatitisa B i C nije zabilježen odmah po prijemu zatvorenika u prostorije zavoda, te se samim tim ne može utvrditi da li je visok stepen prevalence uzrokovan prenošenjem virusa u Zavodu.

Jedan od značajnih standarda predstavlja pružanje medicinskih pregleda i konsultacija u zatvorima koji se odnose na prenosive bolesti. Tako, zatvori treba da sprovode, pored dijagnostikovanja i tretiranja, programe prevencije koji se odnose i na virus hepatitisa B i C. U slučaju da Zavod za izvršenje krivičnih sankcija nema kapaciteta za pružanje medicinske zaštite i njege licima na izvršenju kazne zatvora, onda se ta lica upućuju u specijalizovanu ustanovu, gdje lica mogu ostvariti neophodnu medicinsku njegu, besplatno, dok se vrijeme provedeno u specijalizovanoj ustanovi uračunava u služenje kazne zatvora, kako i propisuje Zakon o izvršenju krivičnih sankcija.

 

Tretman hepatitisa u zatvorima – značaj za zdravlje pacijenata i cjelokupne zajednice

Tačan broj zatvorenika inficiranih virusom hepatitisa C je na globalnom nivou nepoznat. Međutim, po međunarodnim istraživanjima smatra se da, u prosjeku, 40% lica koja su lišena slobode su nosioci virusa hepatitisa C, nasuprot 2% nosilaca iz opšte populacije. Nedostupnost konkretnih podataka o prevalenci ovog virusa u zatvorima proizilazi iz činjenice da većina zatvora ne sprovodi testiranje, čime se onemogućava i liječenje ovog virusa.

S toga je posebno pohvalna činenica da je Institut za javno zdravlje uz podršku Zavoda za izvršenje krivičnoh sankcija i sa implementacionim partnerom Juventasom sproveo istraživanje o prevalenci hepatitisa C, hepatitisa B i HIV-a među zatvorskom populacijom.

Posebna izloženost zatvorske populacije virusu hepatitisa C proizilazi iz činjenice da se značajan broj lica lišenih slobode dovodi u vezu sa zloupotrebom psihoaktivnih supstanci. U zatvorskim uslovima postoje stroge procedure i kontrole kojima se suzbija korišćenje psihoaktivnih sredstava tokom izdržavanja zatvorske kazne, ali iskustvo pokazuje da zavisnici nastavljaju sa praksom korišćenja narkotika i nakon osluženja iste, čine se iznova izlažu riziku od dobijanja ili prenošenja virusa hepatitisa C ili HIV-a.

Upravo zbog toga, neriješavanje pitanja hepatitisa C i B u zatvorima doprinosi sveukupnom povećanju troškova koji se izdvajaju na medicinsku zaštitu. Lica koja nose virus hepatitisa C, a koja su na izdržavanju kazne zatvora, nakon puštanja na slobodu, jednako doprinose troškovima sistema zdravstvene zaštite, odnosno jednako opterećuju budžet Crne Gore bilo da se nalaze u zatvoru ili van njega, a pri tom, mogu prenijeti infekciju. Jedina razlika u tretiranju hepatitisa C u i izvan zatvora može se, u takvim okolnostima, ogledati u različitoj budžetskoj jedinici iz koje se izdvaja novac.

Iako iziskuje značajna sredstva, tretman hepatitisa C u zatvorima, pored toga što je zakonom garantovan, predstavlja najbolje moguće rješenje, kojim će se pozitivno uticati na zdravstveno stanje u cjelokupnoj zajednici. U tom smislu, zatvori predstavljaju najbolje okruženje za tretiranje visoko izloženih pojedinaca kada je hepatitis C u pitanju, i predstavlja najefikasnije rješenje u smislu suzbijanja prevalence hepatitisa u opštoj populaciji. Tako je tretiranje hepatitisa C u zatvorima jeftinije od netretiranja ove bolesti.

Kada govorimo o zatvorima kao najpogodnijem načinu tretiranja hepatitisa C, kako god visoko izloženih pojedinaca, tako i u kontekstu zdravlja zajednice, bitno je ukazati na nekoliko značajnih faktora koji idu u prilog ovakvom stavu. Prije svega:

a)Tretman hepatitisa C koji zahtijeva konstantan monitoring pacijenta, bio bi dostupan licima koja, sasvim moguće, ne bi imala zdravstveno osiguranje da nijesu lišena slobode. Takođe, konstantan monitoring stanja pacijenta lakše je sprovoditi u zatvoru.


b)Lica koja imaju istoriju alkoholizma ili korišćenja psihoaktivnih supstanci, u zatvorima imaju bolje uslove za ostvarivanje boljih rezultata tretmana, usled lakše kontrole njihove zavisnosti, što i smanjuje troškove njihovog liječenja.


c)Na kraju, ovu vrstu pacijenata (lica koja su na izvršenju kazne zatvora), lakše je eksponovati obrazovnim programima kojima se suzbijaju rizično ponašanje, prenošenje bolesti, ali i smanjivanje rizika od progresivne bolesti jetre.


NVO Juventas od 2004. godine sprovodi edukativni program koji je usmjeren na prevenciju krvlju prenosivih infekcija među zatvorenicima.


Juventas je u okviru projekta “Evropske vrijednosti za mlade”, koji sprovodi u saradnji sa Centrom za monitoring – Cemi iz Podgorice i NVO Bonum iz Pljevalja, krajem marta 2012. godine organizovao Nacionalnu konferenciju učenika srednjih škola o procesu evropskih integracija. Konferencija je održana u zgradi Akademije znanja u Budvi, na kojoj je učestvovalo preko 150 učenika srednjih škola sa teritorije Crne Gore.

Crnogorski srednjoškolci su imali priliku da tokom četvorodnevne konferencije učestvuju u panel diskusiji “Obrazovanje i mladi”, gdje su razgovarali na temu obrazovanja i to o obrazovanju kao prednosti i uslovu Evropske unije, značaju mladih u procesu evropskih integracija, prednostima koje će mladi steći članstvom u Evropskoj uniji, načinima na koje mladi mogu doprinijeti procesu integracija itd.

Nakon panel diskusije, učenici su svakodnevno učestvovali u radnoj grupi “Obrazovanje i mladi” kojom je moderirala Marija Ružić, koordinatorka omladinskog programa iz Juventasa. U radnim grupama srednjoškolci su zaključili da je neophodno uvesti određena poboljšanja u oblasti obrazovanja u Crnoj Gori.

Probleme koje su tokom panel diskusija i radnih grupa srednjoškolci uočili u strukturi obrazovnog kadra, lošeg sprovođenja reforme u obrazovanju Crne Gore i loše upisne politike možete pogledati ovdje.

 

NVO Juventas već četvrtu godinu zaredom obilježava 17.maj, ‚‚Međunarodni dan borbe protiv homofobije i transfobije". Ove godine, kao i ranije, to činimo kampanjom koja ima za cilj podizanje nivoa znanja i svijesti građana/ki o ovoj negativnoj pojavi u crnogorskom društvu, a koja će, počevši od danas, trajati narednih nekoliko mjeseci.

Obilježavanjem ovog dana u Crnoj Gori kao i u više od 50 zemalja svijeta, javnost se podsjeća  na štetu koju homofobija nanosi društvu, kao i to da se protiv ove društveno degradirajuće pojave treba otvoreno boriti.

Ćutnja u dugom periodu do prije tri godine, kada je u stvari započelo javnije zagovaranje prava LGBT osoba, odobravala je duboko ukorijenjene stereotipe i predrasude koje i dan danas imamo priliku da čujemo u javnom diskursu Crne Gore. Bila je paravan verbalnom i fizičkom nasilju koje su LGBT osobe trpjele, jer jednostavno “nisu postojale”. Mediji u Crnoj Gori promovišu ljudska prava LGBT osoba i zajedno sa ostalim činiocima civilnog sektora, u prvom redu nevladinim organizacijama i aktivistima, su uspijeli da pomjere javno mnjenje ka nešto tolerantnijem polu. Iako su tokom proteklih godina u Crnoj Gori učinjeni značajni koraci kada je promocija ljudskih prava LGBT osoba u pitanju, i dalje smo, nažalost, svjedoci fizičkog i verbalnog nasilja, diskriminacije, prijetnji i uznemiravanja koje lezbejke, gejevi, biseksualne i transrodne Crnogorke i Crnogorci svakodnevno proživljavaju, pa čak i u svojim porodicama. Svjedoci smo svakodnevnog izražavanja homofobije kao društveno prihvatljivog, a čak, u nekim situacijama, i poželjnog ponašanja. Juventas i dalje bilježi nove slučajeve koje se ne prijavljuju policiji i tužilaštvu. Kako bi se na adekvatan način riješio ovaj problem potrebno je  korišćenje svih kanala informisanja u cilju upoznavanja opšte zajednice sa ovom različitosti.  Građani Crne Gore imaju pravo da dobiju tačne informacije na osnovu kojih će graditi stavove koji, prije svega, počivaju na principima poštovanja ljudskih prava. S druge strane, njegovanje kulture ljudskih prava jeste univerzalna vrijednost koja ne smije da zavisi samo od političkog uticaja međunarodnih faktora, već treba da postoji kao važan dio svakog sistema koji sebe naziva demokratskim.

Slogan ovogodišnje JUVENTAS-ove kampanje je “Živi svoj život”. Ovo, s jedne strane, predstavlja težnju da se LGBT osobama obezbijede dostojanstveni uslovi za puno uvažavanje jednakosti. Sa druge strane, ovo je poruka i svim ostalim građanima/kama da promišljaju svoje postupke i imaju svijest o uticaju mržnje na izgovorene riječi i učinjena djela upućena ka ovoj različitosti. Trebamo živjeti svoje živote oslobođene predrasuda. Trebamo živjeti i svoje živote oslobođene straha. 

Kampanja “Živi svoj život” je dio projekta “Zdravlje i prava” koji koji kroz kancelariju UNDP-a, podržava Globalni Fond za borbu protiv AIDS-a, tuberkoloze i malarije.

 

Na konkursu za najbolji esej na temu "Evropske vrijednosti za mlade“ koji je u martu 2012. godine raspisala nevladina ogranizacija Juventas pristigli su radovi mladih u kategorijama: evropske integracije i evropske vrijednosti.  Eseje su slali mladi iz cijele Crne Gore, gdina starosti  od 14 do 24 godine,a najveći broj pristiglih radova napisali su učenici srednjih škola. Autori su dobili sažete smjernice načina na koji treba obraditi izabranu temu, a imali su potpunu slobodu da sami definišu sadržaj i naslov eseja. Svi pristigli radovi su na kreativan i originalan način prikazivali autorova shvatanja evropskih integracija i neke od evropskih vrijednosti kao što su: demokratija, društvena kohezija, solidarnost, vladavina prava, poštovanje ljudskih prava, mir itd.

Pristigle radove je vrednovala konkursna komisija, koja je početkom maja odabrala najbolje, posebno vrednujući izraženo mišljenje i lični stav autora, prije nego temeljno poznavanje termina i detalja procesa evropskih integracija.  Juventas je tim povodom organizovao svečano proglašenje pobjednika i uručenje nagrada na Cetinju u zgradi Skupštine Prijestonice Cetinje, a nagrade je uručila gospođa Ana Nikolić, zamjenica gradonačelnika Prijestonice Cetinje 9. maja 2012. godine na Dan Evrope.

                 Konkursna komisija je jednoglasno odlučila da se nagrade dodijele sledećim učesnicima konkursa:

I MJESTO:    

BRANKA KOVAČEVIĆ iz Pljevalja za esej pod nazivom “Pismo roditeljima”

II MJESTO:  

ANDRIJA BOLJEVIĆ iz Podgorice za esej pod nazivom “Ja u EU”

III MJESTO: 

DRAGANA ĐOKIĆ iz Berana za esej pod nazivom "Snoviđenja jedne Evropljanke"

Prvonagrađena Branka Kovačević (1994), učenica Gimnazije ‚‚Tanasije Pejatović“ iz Pljevalja dobila je novčanu nagradu u iznosu od 300 i jednodnevni turistički aranžman za dvije osobe od turističke agencije ‚‚In Travel“ iz Podgorice. Drugonagrađeni Andrija Boljević (1993), učenik Srednje ekonomske škole ‚‚Mirko Vešović“ iz Podgorice, je takođe, novčano nagrađen u iznosu od 200 i kurs jezika po izboru od strane Škole stranih jezika ‚‚Double L“ iz Podgorice. Trećeplasirana Dragana Đokić (1993), učenica Srednje škole „Vukadin Vukadinović“ iz Berana, nagdrađena je novčanom nagradom u iznosu od 100 i kompletom knjiga koje je donirala knjižara „Karver“ iz Podgorice.

Konkurs za najbolji esej predstavlja aktivnost projekta "Evropske vrijednosti za mlade“, koji je finansiran od strane Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori, a koji sprovodi NVO Juventas u saradnji sa Centrom za monitoring - Cemi iz Podgorice i NVO Bonum iz Pljevalja. Ciljevi ovog projekta su povećanje doprinosa civilnog sektora koji radi sa mladim ljudima u procesu evropskih integracija Crne Gore, kao i doprinos promociji procesa evropskih integracija među mladima u Crnoj Gori.


Juventas je i ove godine proslavio 9. maja Dan Evrope. U 17 opština u Crnoj Gori realizovane su  javne debate na temu: “Crna Gora ima dobru politiku pridruživanja EU”. Petim krugom javnih debata ujedno se i završava projekat „Evropske vrijednosti za mlade“, finansiran od strane Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori. Ciljevi ovog projekta su povećanje doprinosa civilnog sektora koji radi sa mladim ljudima u procesu evropskih integracija Crne Gore, kao i doprinos promociji procesa evropskih integracija među mladima u Crnoj Gori.

Aktivnost projekta koja se odnosi na realizaciju javnih debata počela je prošle godine na Dan Evrope. Ove godine obilježavamo Dan Evrope završnim, petim krugom javnih debata, tako da je ze vrijeme od jedne godine realizovano oko 100 javnih debata na teritoriji Crne Gore.

Javne debate su sprovedene 9. maja 2012. godine u sledećim gradovima:

Podgorica: debatni klub Gimnazije „Slobodan Škerović“, vrijeme:12:45h, mjesto: školska biblioteka.

Nikšić: debatni klub Srednje stručne škole, vrijeme:13:00h, mjesto: školski kabinet br. 22.

Kotor: debatni klub Gimnazije Kotor, vrijeme: 12h, mjesto: školska sala za prezentacije.

Tivat: debatni klub Srednje škole „Mladost“, vrijeme: 12h, mjesto: školska učionica.

Budva: debatni klub Školskog centra „Danilo Kiš“, vrijeme: 18:30h, mjesto: amfiteatar škole.

Bar: debatni klub Gimanzija „Niko Rolović“, vrijeme: 16h, mjesto: školska učionica.

Bijelo Polje: debatni klub Gimnazije „Miloje Dobrašinović“, vrijeme: 10:20h, mjesto: svešana sala.

Kolašin: debatni klub Srednje mješovite škole „Braća Selić“, vrijeme: 10:30h, mjesto: prostorije škole.

Andrijevica: debatni klub Srednje mješovite škole, vrijeme: 12:15h, mjesto: školska učionica.

Berane: debatni klub Gimnazije „Panto Mališić“, vrijeme: 10h, mjesto: amfiteatar škole.

Plav: debatni klub Srednje škole „Bećo Balšić“, vrijeme: 13:30h, mjesto: školski Centar za učenje.

Rožaje: debatni klub Gimnazije „30. septembar“, vrijeme: 13h, mjesto: školski kabinet br. 6

Žabljak: debatni klub Srednje škole „17. septembar“, vrijeme: 18h, mjesto: prostorije škole.

Pljevlja: debatni klub Gimnazije „Tanasije Pejatović“, vrijeme: 13h, mjesto: školska biblioteka.

Ulcinj: debatni klub Gimnazije „Bratstvo i jedinstvo“, vrijeme: 10:30h, mjesto: školska učionica br. 19

Mojkovac: debatni klub Srednje škole „Vuksan Đukić“, vrijeme: 10h, mjesto: hol škole.

 

Javna debata na temu “Crna Gora ima dobru politiku pridruživanja EU” održala se i u zgradi Skupštine Prijestonica Cetinje (ul. Bajova 2), gdje su debateri iz Bara i Cetinja odmjerili snage.

Prisutne je ispred Delegacije EU u Crnoj Gori pozdravio Alberto Cammarata, zamjenik šefa Delegacije EU / Šef sektora za politiku, evropske integracije i privredu, Zlatko Vujović, predsjednik UO Centra za monitoring – CEMI, kao i koordinatorka omladinskog programa u NVO Juventas, Marija Ružić.