Publikacije

NVO Juventas je, u saradnji sa Centrom za monitoring i istraživanja- CEMI i Kvir Montenegro, 01. januara 2016. godine počeo sa sprovođenjem projekta Jednak pristup pravdi u pravosudnom sistemu Crne Gore. Projekat se sprovodi uz podršku ...
Nevladine organizacije Juventas i CeMI podnijele su Inicijativu Vladi Crne Gore kojom su zatražile da uvede zabranu pušenja u javnim prostorima, čime bi se omogućila puna primjena važećeg Zakona o ograničavanju upotrebe duvanskih ...
Report on implementation and effects of the Strategy for Development of Social and Child Protection was created under the project "Fostering community - SPEED UP", which Juventas implemented in cooperation with the NGO SOS Phone Podgorica, and the ...
Izvještaj o sprovođenju mjera Strategije za trajna rješenja pitanja koja se tiču raseljenih i interno raseljenih lica u Crnoj Gori, sa posebnim osvrtom na kamp Konik (2011-2015) i pratećim preporukama pripremila je Jelena Čolaković, ...
UČINKOVITOST SISTEMA SOCIJALNIH DAVANJA U OBEZBJEĐIVANJU MATERIJALNE PODRŠKE PORODICI je studija koju potpisuju Biljana Zeković. izvršna direktorica SOS telefona za žene i djecu žrtve nasilja i Sreten Jakić, Ivana Vujović i Martina ...
Pravo na zdravlje predstavlja jedno od temeljnih ljudskih prava, kako u nizu svjetski relevantnih dokumenata (deklaracije, konvencije, protokoli, povelje, itd)1, tako i u nacionalnom zakonodavstvu. Zdravlje kao osnovno ljudsko pravo neophodno je za ...
Djeca bez roditeljskog staranja do sticanja punoljetstva, odnosno najkasnije do 18. godine života, posebno su zaštićena setom nacionalnih i međunarodnih normi. Država ima obavezu da im na individualnom nivou, u okruženju najsličnijem ...
Ustav Crne Gore zabranjuje neposrednu i posrednu diskriminaciju “po bilo kom osnovu” (čl. 8) i izazivanje ili podsticanje mržnje ili netrpeljivosti po bilo kom osnovu (čl. 7). Posebnom odredbom proglašena je jednakost svih lica pred zakonom, ...
Nacionalni strateški odgovor na HIV prepoznaje grupe u povećanom riziku od HIV-a koje u najvećoj mjeri predstavljaju i grupe u riziku od siromaštva i socijalne isključenosti, s toga je u kontekstu analize efekata politika o smanjenja ...
  Opšti stav Crnogoraca prema LGBT populaciji može biti negativan. Velik broj ispitanika koji smatraju da je homoseksualnost, biseksualnost i transrodna bolest, često "neizlječiva", takođe se protive podršci pravima ove populacije. Većina ...
Brošura je dio informativnog paketa koji je 2012. godine pripremljen za mlade u okviru projekta Evropske vrijednosti za mlade. Zajedničko tržište (eng. the common market) podrazimijeva ne samo integrisanje tržišta roba, već i tržišta ...
 O izazovima i potrebi unaprjeđenja vladavine prava i borbe protiv korupcije često se govori i u Ambasadi SAD i širom Crne Gore. Tačno je da je u tom smislu izuzetno važno  sarađivati  sa policijom, sudijama i vladinim zvaničnicima, i da ...
  Reprezentativno istraživanje je u periodu od 15. maja do 05. juna 2015. putem CATI metode sproveo Juventas na uzorku od 1034 ispitanika. Upitnik su osmislili članovi Kaolicije za društvene promjene. Stavovi građana o zdravstvu, obrazovanjum ...
Studija „Primjenjivost standarda za pružanja socijalnih servisa u organizacijama civilnog društva u Crnoj Gori” predstavlja analizu stanja u oblasti pružanja usluga u sistemu socijalne i dječje zaštite, analizu novousvojenih kriterijuma i ...
Nezavisni izvještaj o sprovođenju mjera strategije zapošljavanja i ljudskih resursa je izrađen kako bi se procijenio stepen ispunjenosti mjera ove strategije, analizirali nastali problemi i predložile preporuke za njihovo rješavanje. To bi ...
Studija o socijalnom preduzetništvu u Crnoj Gori je izrađena kako bi na praktičan i konkretan način ponudila moguća rješenja i preporuke za regulisanje formalno-pravnog statusa socijalnih preduzeća, te da pokrene dijalog svih zainteresovanih ...
Nevladine organizacije Juventas i Akcija za ljudska prava (Human Rights Action - HRA) su od decembra 2013. godine do kraja decembra 2015. godine uz podršku Evropske unije (posredstvom Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori) i ambasade Velike ...
  Studija „Uspješnija priprema učenika srednjih stručnih škola za tržište rada“ predstavlja sveobuhvatnu analizu stanja stručnog obrazovanja i efekata koji utiču na zapošljavanje mladih u Crnoj Gori. Shodno tome, cilj ove studije je ...
All European and international referent organizations and bodies strongly support harm reduction as an efficient, evidence based approach to prevention of ineffective diseases transmition and treatment of persons who use drugs. Harm reduction ...
Akcioni plan je izrađen sa ciljem da doprinese unaprijeđenju uslova za rad, obrazovanja i rehabilitacije u zatvoru, kao i poboljšanju resocijalizacije zatvorenika i zatvorenica nakon izdržane zatvorske kazne. Nacrt akcionog plana je dio ...
Prev Next

teko je kad s vrata zatvore za tobom

Djeca bez roditeljskog staranja do sticanja punoljetstva, odnosno najkasnije do 18. godine života, posebno su zaštićena setom nacionalnih i međunarodnih normi. Država ima obavezu da im na individualnom nivou, u okruženju najsličnijem porodičnom, cijeneći najbolji interes djeteta, obezbijedi potpunu pravnu, socijalnu, zdravstvenu zaštitu, emotivnu sigurnost, te omogući pristup odgovarajućim obrazovnim, kulturnim, društvenim, sportskim i rekreativnim sadržajima. Do sticanja punoljetstva država je dužna da obezbijedi što bolju pripremu za osamostaljenje, ali i određenu podršku u periodu tranzicije. U cilju podrške u periodu tranzicije, mladi koji su bili djeca bez roditeljskog staranja u Crnoj Gori uživaju neka posebna prava. Ta prava garantovana su setom zakona iz oblasti socijalne i dječje zaštite, kao i zdravstvene zaštite, ali se, ipak, u praksi pokazuje da je to nije dovoljno. U Crnoj Gori, kao i u mnogim drugim državama, sticanje finansijske samostalnosti mladih je prolongirano1, odnosno ne započinje punoljetstvom, čemu doprinosi visoka stopa nezaposlenosti mladih, kao i neadekvatna finansijska pomoć države tokom studiranja, pa se mladi značajno oslanjaju na podršku svojih roditelja/staratelja. Podaci iz drugog kvartala 2015. govore da stopa nezaposlenosti među mladima uzrasta od 15 do 24 godine iznosi 36,7%.2 Cijeneći da se potrebna podrška u periodu tranzicije ne svodi samo na finansijsku, limitiran raspon usluga koje su na raspolaganju mladima koji su kao djeca bez roditeljskog staranja bili u sistemu formalnog zbrinjavanja, ovu kategoriju stavlja u neravnopravan položaj u odnosu na opštu populaciju mladih.

Reforma sistema socijalne i dječje zaštite u Crnoj Gori, koju sprovodi Ministarstvo rada i socijalnog staranja, intenzivirana je 2011. Godine, u saradnji s UNICEF-om, UNDP-em i finansijskom podrškom EU (IPA 2010, IPA 2014). Ona počiva na holističkom i sistematskom pristupu socijalnoj i dječjoj zaštiti. Ciljevi reforme obuhvataju: usklađivanje zakonskog i strateškog okvira s međunarodnim standardima, uvođenje standarda kvaliteta i mehanizama za praćenje njihove primjene, jačanje institucionalnog okvira i kapaciteta stručnih radnika u sistemu socijalne i dječje zaštite, promovisanje intersektorske saradnje, transformaciju rezidencijalnih ustanova za djecu i razvoj usluga zasnovanih na porodici i u zajednici za djecu i ranjive porodice. Kada su u pitanju djeca i mladi bez roditeljskog staranja ili u riziku od odvajanja od porodice, jedan od važnih principa reforme je princip prevencije institucionalizacije i dostupnosti usluga u najmanje restriktivnom okruženju. Važan aspekt reforme sistema socijalne i dječje zaštite predstavlja i priprema mladih za izlazak iz formalnog zbrinjavanja i obezbjeđivanje uslova za olakšan proces tranzicije ka samostalnom životu i socijalnoj inkluziji. Uzimajući gore navedeno u obzir, UNICEF, u saradnji s NVO „Juventas“, a uz saglasnost Ministarstva rada i socijalnog staranja, pokrenuo je 2014. godine istraživački projekat Napuštanje institucionalne zaštite: analiza politika, institucionalnog okvira i praksi. Svrha projekta je da se kroz razumijevanje životnih okolnosti u kojima se nalaze mladi koji napuštaju institucionalni smještaj i izazova s kojima se suočavaju nakon izlaska, kao i kroz razumijevanje načina prevazilaženja, kreiraju preporuke, u prvom redu Ministarstvu rada i socijalnog staranja, ali i drugim relevantnim resorima, za unapređenje položaja i zaštite prava mladih koji napuštaju institucionalni smještaj. Istraživanje je obuhvatilo tri nivoa analize, definisane kroz tri cilja:

  • Pepoznavanje nedostataka u zakonskom i strateškom okviru kada je u pitanju inkluzija, zaštita i podrška mladima koji napuštaju institucionalnu zaštitu; 
  • Razumijevanje izazova u praksi prilikom pripreme i pružanja podrške djeci i mladima koji napuštaju institucionalnu zaštitu;
  • Davanje doprinosa u razumijevanju izazova s kojima se suočavaju mladi koji se pripremaju da napuste Dječji dom „Mladost“ u Bijeloj, kao i oni koji su ga napustili (kroz njihova iskustva).

Istraživanje je sprovođeno od septembra 2014. do septembra 2015. godine. Korišćen je kvalitativni metodološki pristup kako bi se dala sveobuhvatna slika stanja, ali i izdvojili značajni podaci, uključujući sva tri nivoa. Metodologija istraživanja obuhvatila je analizu relevantnih međunarodnih i nacionalnih zakonskih i strateških dokumenata i terensko kvalitativno istraživanje, koje je obuhvatilo: mlade koji su napustili institucionalni smještaj u posljednjih sedam godina, mlade koji se pripremaju da napuste institucionalni smještaj i stručne radnike iz javnih ustanova socijalne i dječje zaštite (centri za socijalni rad i Dječji dom „Mladost“ u Bijeloj), kao i NVO koje su imale iskustva u radu s mladima koji su napustili institucionalni smještaj. U okviru kvalitativnog terenskog istraživanja, kao metod za prikupljanje podataka korišćeni su dubinski, polustrukturirani intervjui s mladima koji su napustili institucionalni smještaj i fokus grupe s mladima koji se pripremaju da napuste institucionalni smještaj, kao i sa stručnim radnicima/ama centara za socijalni rad i Dječjeg doma „Mladost“ u Bijeloj. Istraživanje je obuhvatilo 18 mladih koji su napustili institucionalni smještaj, osam mladih koji se pripremaju da napuste institucionalni smještaj i 25 stručnih radnika/ca centara za socijalni rad, Dječjeg doma „Mladost” u Bijeloj i NVO-a. Održano je i osam konsultativnih sastanaka radi bližeg formulisanja preporuka. U ovom istraživanju posebna pažnja posvećena je mišljenjima i viđenjima mladih ljudi koji napuštaju sistem formalnog zbrinjavanja. Mladi koji su napustili institucionalni smještaj navode pozitivne i negativne strane zbrinjavanja u ustanovu. Kao pozitivne, navode osjećanje zaštićenosti i sigurnosti, doživljaj obezbijeđenosti elementarnih životnih potreba, i, kod nekih od njih, ostvaren bliski odnos bar s jednom odraslom osobom u Domu. Kao negativne, navode rigidnu organizaciju i kontrolu, s nedovoljnom usmjerenošću na individualne potrebe i interesovanja djece i mladih. Međutim, ne samo negativni, već i neki pozitivni aspekti (npr. obezbijeđenost elementarnih životnih potreba) doprinijeli su njihovoj nedovoljoj pripremljenosti za samostalan život. Nedovoljna pripremljenost mladih za samostalan život oslikava se u izazovima nakon izlaska, koje su naveli, a to su: nedostatak vjere u mogućnost podrške kada se suočavaju s nekim problemima, nedostatak mogućnosti i prilike za kvalitetnije obrazovanje i profesionalno napredovanje, problemi vezani za stanovanje, zapošljavanje (samô zaposlenje i održavanje posla), zdravstvenu zaštitu i slično. Problemi s kojima se suočavaju mladi poklapaju se s prepoznatim nedostacima pravnog i strateškog okvira, kao i s nedovoljno razvijenim procedurama i uslugama podrške. U normativno-strateškom smislu, pozitivno se ocjenjuje usvajanje Plana transformacije JU Dječji dom „Mladost“ u Bijeloj iz jula 2015, koji u posebnom dijelu govori o pripemi mladih za samostalan život. Važan napredak, u ovom smislu, ostvaren je i donošenjem niza pravilnika. Iako je zakonska regulativa unaprijeđena, normativni okvir gotovo da ne prepoznaje mlade koji se pripremaju ili su napustili institucionalni smještaj kao posebnu grupu za koju je potrebno definisati odgovarajuće usluge u cilju veće pristupačnosti osnovnim ljudskim, prvenstveno socioekonomskim pravima. Ovo je posebno vidljivo u domenu zapošljavanja, obrazovanja, zdravlja i pristupa uslugama socijalne zaštite. Iako je tekuća reforma socijalne zaštite veoma dinamična, odgovarajuće usluge socijalne zaštite i podrške za obezbjeđenje stanovanja uspostavljene su u malo lokalnih zajednica. Usluge psiho-socijalne podrške vrlo su limitiranog obima. Participaciju mladih, prepoznavanje njihovih snaga i potencijala treba pospiješiti u okviru kreiranja lokalnih i nacionalnih usluga (npr. vršnjačke podrške), kao i planova i strategija od interesa za mlade. U narednom periodu potrebno je uložiti dodatne napore u procesu pripreme i osnaživanja mladih za samostalan život, uspostaviti odgovarajuće politike, a usluge usmjeriti na period tranzicije, prije svega u oblastima: stanovanja, zapošljavanja, nastavka obrazovanja, zdravstvene zaštite, finansijske podrške, psiho-socijalne i pravne podrške. Istraživanje je otvorilo i nova pitanja, pa su predložene i teme za buduća istraživanja, s ciljem da se nađu najbolja rješenja za podršku licima koja su bila djeca bez roditeljskog staranja.

Publikaciju Napuštanje institucionalne zaštite možete preuzeti ovdje.